ادله اصل تخيير ر . ك : ادله تخيير ادله اصول عملى دلايل مورد استناد در حجّيت اصول عملى دلايلى كه اصولىها براى حجيت و اعتبار اصول عملى به آنها تمسك نموده‌اند ، ادله اصول عملى ناميده مىشود ، كه عبارت است از : كتاب ، سنت ، اجماع و عقل . محقق حلى ، جعفر بن حسن ، معارج الاصول ، ص 213 . شهابى ، محمود ، تقريرات اصول ، ص ( 122 - 121 ) . فاضل لنكرانى ، محمد ، كفاية الاصول ، ج 4 ، ص 442 . همان ، ج 5 ، ص ( 234 - 227 ) . آخوند خراسانى ، محمد كاظم بن حسين ، كفاية الاصول ، ص 385 . ادله اوّلى دلايل ثابت‌كننده احكام واقعى اوّلى ادله اوّلى كه در مقابل ادله ثانوى مىباشد ، ادله‌اى است كه احكام اوليه را براى مكلفان ثابت مىكند ، بىآنكه بين صورت علم و جهل مكلف به حكم واقعى فرقى بگذارد . نيز ر . ك : احكام واقعى اولى . فاضل لنكرانى ، محمد ، كفاية الاصول ، ج 5 ، ص 83 . ادله برائت دلايل مورد استناد در اثبات اصل برائت ادله برائت ، ادله‌اى است كه براى اثبات اصل برائت به آنها تمسك شده است ، چه شرعى باشد مانند : آيات ، روايات و اجماع ، چه عقلى مانند : قاعده قبح عقاب بلابيان - و چه عقلايى . نيز ر . ك : ادله برائت شرعى ؛ ادله برائت عقلى . فاضل لنكرانى ، محمد ، كفاية الاصول ، ج 4 ، ص 442 . مغنيه ، محمد جواد ، علم اصول الفقه فى ثوبه الجديد ، ص 257 . خمينى ، مصطفى ، تحريرات فى الاصول ، ج 3 ، ص 372 . آخوند خراسانى ، محمد كاظم بن حسين ، كفاية الاصول ، ص 385 . خمينى ، روح اللّه ، انوار الهداية فى التعليقة على الكفاية ، ج 2 ، ص 19 . خمينى ، روح اللّه ، تهذيب الاصول ، ج 2 ، ص 139 . جزايرى ، محمد جعفر ، منتهى الدراية فى توضيح الكفاية ، ج 5 ، ص 238 . انصارى ، مرتضى بن محمد امين ، فرائد الاصول ، ج 1 ، ص 316 . طباطبايى قمى ، تقى ، آراؤنا فى اصول الفقه ، ج 2 ، ص 157 . صدر ، محمد باقر ، بحوث فى علم الاصول ، ج 5 ، ص 102 . فاضل لنكرانى ، محمد ، سيرى كامل در اصول فقه ، ص ( 620 - 603 ) . سبحانى تبريزى ، جعفر ، الموجز فى اصول الفقه ، ص ( 320 - 313 ) . ادله برائت شرعى دلايل مورد استناد در اثبات اصل برائت شرعى ادله برائت شرعى ، آيات ، روايات و اجماعاتى است كه براى اثبات اصل برائت به آنها استدلال شده است . نكته : از آنجا كه اين ادله يا به‌طور مستقيم مثل آيات و روايات و يا غير مستقيم مثل اجماع از جانب شارع صادر شده است ، به آنها ادله شرعى اطلاق گرديده است . نيز ر . ك : آيات برائت ، اخبار برائت . آخوند خراسانى ، محمد كاظم بن حسين ، كفاية الاصول ، ص 390 و 425 . عراقى ، ضياء الدين ، منهاج الاصول ، ج 4 ، ص ( 17 - 16 ) . خمينى ، روح اللّه ، الرسائل ، ص 242 . مشكينى ، على ، تحرير المعالم ، ص 189 . صدر ، محمد باقر ، دروس فى علم الاصول ، ج 2 ، ص 322 . صدر ، محمد باقر ، بحوث فى علم الاصول ، ج 5 ، ص 31 . ايروانى ، باقر ، الحلقة الثالثة فى اسلوبها الثانى ، ج 3 ، ص 68 . غراوى ، محمد عبد الحسن محسن ، مصادر الاستنباط بين الأصوليين و الاخباريين ، ص 254 . حكيم ، محمد سعيد ، المحكم فى اصول الفقه ، ج 4 ، ص ( 33 - 31 ) . ادله برائت عقلى دلايل مورد استناد در اثبات اصل برائت عقلى ادله برائت عقلى ، به ادله عقلىاى گفته مىشود كه براى اثبات اصل برائت به آنها استدلال شده و مهم‌ترين آنها قاعده قبح عقاب بلابيان است ؛ يعنى چنانچه مكلف عملى را انجام دهد كه حكم آن به سبب عدم بيان از سوى شارع ، معلوم نباشد ، عقل بر نفى عقوبت وى حكم مىكند . براى مثال ، اگر مجتهدى براى دست‌يابى به حكم شرعى عملى مانند استعمال توتون تمام كوشش خود را به كار گرفت و بعد از جست‌وجوى دليل ، به آن دست نيافت ، در اين صورت ، عقل حكم مىكند كه عقاب و مؤاخذه او بر ارتكاب اين عمل ، قبيح است و خداوند حكيم هرگز فعل قبيح مرتكب نمىشود . برخى به اين قاعده اشكال نموده و گفته‌اند : بيان ، شامل بيان عقلى و نقلى است ؛ بنابراين ، به قاعده « وجوب دفع ضرر محتمل » تمسك مىشود و در موردى كه مكلف شك در حرمت استعمال توتون دارد ، حكم به لزوم احتياط مىگردد ، زيرا از نظر عقل ، دفع اين ضرر محتمل واجب است ؛ بنابراين ، قاعده وجوب دفع ضرر به منزله بيان مىباشد و جايى براى اجراى قاعده قبح عقاب بلابيان نمىماند . به عبارت ديگر ، قاعده « وجوب دفع ضرر محتمل » بر قاعده « قبح عقاب بلابيان » تقدم دارد ، زيرا قاعده « وجوب